Door yelamdenu, Op zon 25 jan 2009 13:43, 19 reacties,    

“De kloof tussen arm en rijk wordt niet groter, maar kleiner” - weerlegd

Iedereen zal het erover eens zijn dat gemeten over de laatste 300 of 100 jaar, de armen het vele malen beter gekregen hebben en de toplaag slechts marginaal vooruit gegaan is.


Nee dus
Dat gaat misschien op voor bepaalde economieën zoals die in (West-)Europa en landen als Canada, de VS, Nieuw-Zeeland, enz. In de rest van de wereld is de kloof tussen arm en rijk sinds die paar honderd jaar vaak extreem toegenomen, zoals bijv. in India (onder invloed van het koloniale bewind), in Latijns-Amerika (Brazilië, Chili, Venezuela, Mexico, enz.), de Filippijnen, Indonesië, en nog veel meer streken. Het voorbeeld van India: onder andere door de Britse economische oorlogvoering met bijv. de Indiase textielindustrie (met behulp van de Queen's kanonneerboten) nam de levensstandaard er dramatisch af; de armoede in India is nog steeds onvoorstelbaar - ziedaar de (Britse) rijkdom die (Indiase) armoede creëert.

Rijk land, arm volk
Het is ook niet zo vreemd dat de aan grondstoffen rijkste landen vaak de armste bevolkingen kennen. De plundering op grote schaal die Europa, Japan, en na de Tweede Wereldoorlog vooral de Verenigde Staten beging, vonden niet plaats waar niets te halen viel. Nederland zat ook niet in Indonesië om de plaatselijke bevolking tot het christendom te bekeren. Maar is het effect van het kolonialisme niet weggeëbt? Het is vervangen door een veel slimmer economisch imperialisme.

In sommige derdewereldlanden zijn wel democratische hervormingen die iets aan de verschillen doen (o.a. Venezuela, Bolivia). Een van de methoden die kunnen worden toegepast is het deels afschermen van de eigen markt voor de "globalisering" - het recept waarmee zo goed als alle welvarende landen tot hun welvaart zijn gekomen.
In andere landen wordt de kloof met (de dreiging van) geweld in stand gehouden. China bijvoorbeeld houdt haar lage lonen kunstmatig in stand - een grote groep Chinezen profiteert van de economische groei, maar een nog veel grotere groep, die het eigenlijke werk doet, nauwelijks of in veel geringer mate.

Reactionair offensief
In veel landen waar de verschillen tot de jaren 1980 minder werden, is een reactionair offensief begonnen om die weer groter te maken (Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten). Het wordt ook wel "neoliberaal" genoemd, maar het is feitelijk reactionair: een reactie op de gemengde economie, en op de democratische structuren die de verkleining van de verschillen tussen arm en rijk mogelijk maakten). Dit wordt verkocht als zou het welvaart brengen, maar de meest excessief door de neoliberale ideologie geteisterde landen (VS, Canada, UK) kennen nu ook de snelst toenemende armoedeval en schuldslavernij onder wat eens de "middenklasse" heette.
En dat is bepaald geen toeval.

Ex-Sovjet: armer dan ooit
De voormalige Sovjet-Unie en veel landen in Oost-Europa zijn een apart geval, omdat in het westen de communistische samenlevingen werden geassocieerd met armoede. In feite is ook daar de armoede voor grote groepen mensen toegenomen, na de totale uitverkoop van publieke voorzieningen in met name Rusland. Hoewel de rijkdom voor een kleine groep er tot ongekende hoogte steeg, nam ook daar de kloof tussen arm en rijk extreem toe - men had de Russen na 1991 iets heel anders beloofd.

Geen clichés, a.u.b.
Het is niet verstandig om in clichés te denken, omdat sommige samenlevingen op hun eigen manier tot een vorm van welvaart kunnen komen die niet altijd goed in een hokje past; zoals Zuid-Korea dat aan de ene kant een enorme welvaartsstijging kende in de afgelopen decennia, door een agressieve toepassing van het Aziatische Tijger-recept dat Japan tot een grootmacht maakte - hiermee veranderde Zuid-Korea van een feodale staat in een consumptiemaatschappij; maar dat aan de andere kant ook het doelwit werd van "structurele aanpassingen" van het IMF (na de "Azië-crisis", die ik op verzoek elders zal belichten). En waar nu het aantal have-nots ook weer gestaag toeneemt (van nooit weggeweest, overigens), met een neoliberale gelovige aan het roer.

Democratie?
Er is geen reden om in pessimisme te vervallen - er het helpt ook niet om "de armen" zielig te vinden. Help ze zichzelf te helpen, maar hoe doe je dat? Wie voor zichzelf kan opkomen, zich kan verenigen in vakbonden, zonder door de knokploegen van een oppressieve staat in elkaar te worden getimmerd, kan een acceptabel loon bij elkaar hengelen. Wie een eigen zaak heeft, zoals miljoenen in de Derde Wereld, kan zichzelf goed redden, maar niet als een corrupte staat uitbuiting door corrupte mafiosi tolereert, die woekerhuren en woekerrentes rekenen. IMF en Wereldbank dringen landen "structurele aanpassingen" op die leiden tot een berg schuld, de uitverkoop van publieke voorzieningen en grondstoffen, en een gedevalueerde munt, dus een lage koopkracht met de slechte toegang tot de productiemiddelen die ermee gepaard gaan - het beste recept voor duurzame armoede. Is het introduceren van democratie hiervoor het recept? Het is allerminst een garantie. Er zijn dictaturen die, uit de wens enige populariteit te behouden, een redelijk verstandig economisch beleid voeren; en er zijn ± democratische regeringen die hun land verkopen aan de hoogste bieder, en het volk in armoede laten wegzakken - en omgekeerd.

Verdeel-en-heers
Het slimme van het globaal economisch stelsel dat de kapitalisten in elkaar hebben gezet is dat het mensen op briljante wijze tegen elkaar kan uitspelen. In een land als Nederland kunnen we spreken van "de kloof tussen arm en rijk", maar dat geldt ook voor een land als Indonesië. Nederlanders (zonder schulden) met een vaste voltijdbaan die tegen het minimumloon werken, kunnen zonder al te veel problemen meestal rondkomen (en maken een goede kans op een huurwoning met subsidie).

Je moet dan dus niet zeuren, zou je zeggen. Het welvaartsverschil met de armen in de Derde Wereld is immers enorm. Tegelijkertijd wordt vanuit de financieel-economische elite druk uitgeoefend op de structuren die dit mogelijk maken. Het minimumloon zou omlaag moeten, om de concurrentie met lagelonenlanden te kunnen aangaan. De woningmarkt zou verregaand moeten worden geliberaliseerd, om deze flexibeler te maken. Er wordt op gehamerd dat onderwijs en de kenniseconomie de sleutel is voor de toekomst; maar tegelijkertijd werkt men aan verdere privatisering van het onderwijs, waarbij de betere opleidingen duurder worden, en de gelijke kansen op onderwijs voor elke sociale klasse worden ondermijnd.

Dubbelrol
De werkende klasse van de rijkere landen wordt zo in een dubbele rol gemanoeuvreerd. Aan de ene kant is daar de rol van uitbuiter. Door het kopen van allerlei extreem goedkoop geproduceerd spul (of het nu om vruchten, uitheemse groenten en fruit, koffie, speelgoed, laptopjes of dvd-spelers gaat) werkt de werkende klasse uit de rijkere landen vrolijk mee aan het ketenen van zijn collega-(land)arbeider in de Derde Wereld. Aan de andere kant staat de levensstandaard van de modale burger in de rijkere landen latent en permanent onder druk; en wel door geen of nauwelijks inflatiecorrectie van lonen (door gemanipuleerde inflatiecijfers) en het niet aflatende gedram van "loonmatiging" door politici en de business, met behulp waarvan we "sterk" zouden staat in de mythische voorgekookte strijd met de lagelonenlanden.

Het houdt een keer op
Een volmaakt geval van verdeel-en-heers, natuurlijk. De werkende burgers van de Verenigde Staten zijn de meest in het oog springende slachtoffers van dit globaliseringsmechanisme. Hun rol van uitbuiters - dankzij de kunstmatige koopkracht van de dollar konden zij zich helemaal suf consumeren - wordt nu steeds meer aangevreten door de rol van uitgebuitenen. De VS produceren zelf veel te weinig om het handelstekort aan te vullen; de bedrijven komen er voorlopig niet terug, want die zitten prima in India, Mexico, China, en elders; van de welvaart die door charlatans en andere valse profeten werd beloofd in de onroerendgoed-zeepbel is niets meer over. En zo schuift men miljoenen bij het oud vuil, die (als ze geluk hebben) voortaan in een stacaravan hun voedselbankblikken mogen nuttigen.

Of wij aan de beurt komen hangt helemaal van onszelf af: kunnen we de mechanismen van het kapitalisme en de globalisering onderscheiden, of blijven we in zelfhypnose en worden we warm van de "koopkrachtplaatjes" van de technocraten?


Documentatie:
Michel Chossudovsky, The Globalisation of Poverty; Michael Parenti, Against Empire; Democracy for the Few; Naomi Klein, The Shock Doctrine; Noreena Hertz, The Debt Threat - How Debt Is Destroying the Developing World; Raj Patel, Stuffed and Starved - The Hidden Battle for the World Food System; Chang Hajoon, Kicking Away the Ladder; Bad Samaritans - Rich Nations, Poor Policies and the Threat to the Developing World; Michael Hudson, Global Fracture - the New International Economic Order
En nog veel meer.
Annotaties:
| #56147 | 25-01-2009 14:46 | Anarchiel
Dank yelamdenu. Ik krijg bij de stukken van Sxeptix ondertussen steeds vaker het idee te maken te hebben met iemand die wel heel erg in zijn eigen straatje blijft denken waardoor er af en toe tot wat vreemde conclusies gekomen wordt... Ik sluit mij in dit geval bij jou weerlegging aan.
Anarchiel's avatar
| #56149 | 25-01-2009 15:06 | Johnito
Iedereen zal het erover eens zijn dat gemeten over de laatste 300 of 100 jaar, de armen het vele malen beter gekregen hebben en de toplaag slechts marginaal vooruit gegaan is.


Nee dus
Dat gaat misschien op voor bepaalde economieën zoals die in (West-)Europa en landen als Canada, de VS, Nieuw-Zeeland, enz.



Ik denk eerlijk gezegd dat "armen" in Nederland het alleen maar ogenschijnlijk "beter" hebben gekregen. De werkelijkheid is dat velen in Nederland sinds de jaren 90 vooral op krediet leven. Creditcards, hypotheken, kopen op afbetaling etc. Het is ook niet voor niets dat de lommerd momenteel hele goede zaken doet.

Het huren van een huis is, vooral onder Lubbers en Paars, nogal uit de mode geraakt, en heeft een nogal loserig image gekregen. Veel mensen zien je echt niet voor vol aan als je "nog" huurt. (ondertussen moeten diezelfde mensen alles en iedereen inschakelen om op de kinderen te passen, omdat ze vaak geen uur minder kunnen werken zonder in de problemen te komen) Huurhuizen werden massaal in de verkoop gezet, consumptief krediet werd als iets 'normaals' gepropageerd, roodstaan bij de bank werd actief aangemoedigd door de banken zelf, studiefinancieringen werden leningen, de gekste dingen worden via leasecontracten geleverd, etc.

Ik zal niet ontkennen dat mensen daar zelf een verantwoordelijkheid in hebben, maar de gevolgen laten zich raden als er straks werkelijk massa-ontslagen komen. Dan zijn het toch vooral de lage inkomens die in de problemen komen.
Johnito's avatar
| #56152 | 25-01-2009 15:22 | TDE9
Als de kloof dan al niet groter wordt, dan wordt deze in ieder geval dieper.

Dank ook voor het aanhalen van het IMF-beleid dat landen hun autonomie ontneemt om zelf over bijvoorbeeld onderwijs en nuts-voorzieningen te besluiten.
TDE9's avatar
| #56183 | 25-01-2009 19:33 | Johnito
Mijn comment
Dan zijn het toch vooral de lage inkomens die in de problemen komen.
Moet lage-en middeninkomens zijn.
Johnito's avatar
| #56186 | 25-01-2009 19:59 | zanussi
het niet aflatende gedram van "loonmatiging" door politici en de business, met behulp waarvan we "sterk" zouden staat in de mythische strijd met de lagelonenlanden.


Mythisch? Mooi woord maar het past hier niet. voorgekookte strijd of gedwongen strijd zou hier beter staan.


Het slimme van het globaal economisch stelsel dat de kapitalisten in elkaar hebben gezet is dat het mensen op briljante wijze tegen elkaar kan uitspelen.


Juist. Dus er niets 'mythisch' aan de strijd met de lage lonen landen. Die strijd is heel erg echt.
zanussi's avatar
| #56201 | 25-01-2009 22:46 | yelamdenu
Goed punt.
Ik probeerde uit te drukken dat die strijd inderdaad "gemaakt" is..
"voorgekookt".. ik voel ergens nog een woord opkomen maar ik kom er maar niet op. :-)
Misschien dat ik dat ervan moet maken.
yelamdenu's avatar
| #56202 | 25-01-2009 23:01 | sxeptix
@ yelamdenu: Dank voor je serieuze en onderbouwde reactie. Mijn doel van het schrijven van mijn stuk was vooral mensen aan het denken zetten. Dat is gelukt! Ik heb een bloedhekel aan dogma’s en heilige huisjes en het maakt mijn niet uit van welke kerk dat huisje is, of dat nu de vrije markt kerk, de katholieke kerk, de linkse kerk of de complot kerk is. Ik schop het omver om eens te kijken wat eronder zit. Zie mijn verhaal meer als een column dan als een serieus stuk. Heilige huisjes en dogma’s staan kritisch zelf nadenken in de weg. Dat is de essentie van Zaplog en Zapruder.
Hierbij mijn commentaar op je verhaal.

Ik heb me in mijn stuk bewust beperkt tot enkele gebieden (heb ik ook genoemd) en gemeld dat er ondanks het kleiner worden van de kloof nog veel schrijnende armoede is.
Er bestaan nog landen waar nauwelijks een middenklasse is. Een goed (en mij erg bekend) voorbeeld zijn de Filippijnen, waar een klein aantal families de rest van het land uitzuigt. Toch zie je ook daar barsten in dit haast feodale stelsel komen.

We zijn het eens dat het kolonialisme en daarna de economische wurggreep van de westerse wereld op een groot deel van de derde wereld enorm remt in de ontwikkeling. Sinds kort speelt ook China op dit toneel een soms bedenkelijke rol. Er is echter ook een groot deel wat zich hieraan heeft weten te ontworstelen.

China zelf is wellicht het beste voorbeeld. In een enorm tempo heeft zich daar een hele grote groep mensen (schattingen lopen van 300 tot 400 miljoen !!) tot de middenklasse weten op te werken. De angst van China is nu dat deze groep als het economisch slechter begint te gaan zal gaan rebelleren en dat ze het regime omver zullen werpen. Dat is in het verre verleden vaker gebeurd.
Dat de mensen in de fabrieken hier te weinig van profiteren, ook daar zijn we het over eens (lees mijn slotopmerking). De omstandigheden waaronder ze werken en leven zijn slecht (ik heb het met eigen ogen gezien, kende de meiden die in de fabrieken werken persoonlijk, ging samen met mijn vrienden uit Hongkong met ze op stap….). Toch is het een enorme vooruitgang voor hen. Het is nog altijd te prefereren boven het leven op het Chinese platteland. Deze arbeidsmigranten sturen (net als in vele anderen) een groot deel van hun salaris naar huis. De economieën van de Filippijnen en Indonesië zijn er vrijwel volledig van afhankelijk.

Ook binnen deze landen vindt arbeidsmigratie plaats. Ik heb zelf vlakbij een enorm industriegebied gewoond in de Filippijnen en verhuurde aan mensen (meest jonge vrouwen) uit de provincie die daar kwamen werken slaapplekken. Ben ook zelf wel in de gebieden geweest waar ze vandaan kwamen, in de bergen, waar geen auto kan komen, hooguit een crossmotor. Daar vind je de echte armoede, waar mensen zich hier geen voorstelling van kunnen maken. Het is die echte armoede die aan het verminderen is.

China houdt overigens de lage lonen vooral in stand door hun valuta kunstmatig laag te houden. De arbeiders zelf hebben een veel hogere koopkracht dan je als je hun salaris uitdrukt in dollars zou verwachten. (geldt voor vrijwel de gehele derde wereld)
sxeptix's avatar
| #56204 | 25-01-2009 23:01 | sxeptix
Deel 2:
De voormalige Sovjet Republieken zijn zoals je al aangeeft een aparte categorie. De implosie van de politieke en maatschappelijke structuren na de val van de muur is nog nooit helemaal verwerkt. In de feitelijke anarchie die hierna ontstond is in zeer korte tijd een nieuwe elite ontstaan, die nu door Putin grotendeels ontmanteld is. Van Putin wordt overigens beweerd dat hij de rijkste man op aarde is…

Democratie kan pas functioneren als er een redelijke middenklasse is die zijn verantwoordelijkheid neemt. Het zegt inderdaad weinig over het al dan niet verminderen van de armoede.

Tenslotte nog dit: ik heb niet zozeer geschreven over de huidige en toekomstige ontwikkelingen, maar meer over de vergelijking tussen de huidige situatie en het verleden.
We zijn het wederom eens dat de huidige ontwikkelingen de middenklasse bedreigen. (zelf heb ik al eens geschreven dat deze weggevaagd wordt) Ik betwijfel of er ooit weer een generatie zal komen als de babyboomers, die het perfecte voorbeeld zijn van mijn stelling. Vrijwel zonder uitzondering hebben ze gedurende hun leven ruim voldoende kapitaal weten op te bouwen om binnenkort echt van hun pensioen te gaan genieten. Het zal mij benieuwen of dat ook nog voor ons weggelegd zal zijn.

Nogmaals dank voor je tegenstuk ! Ik houd van dit soort discussies. Mijn hoop is dat er meer mensen zich op deze manier zullen gaan uiten hier. Daar worden we met z’n allen beter en wijzer van. Zie je stuk over de Azië crisis graag tegemoet.

Ga er maar vanuit dat ik nog wel vaker een knuppel in het hoenderhok zal gooien, dat houdt de boel fris en kritisch.
sxeptix's avatar
| #56216 | 26-01-2009 00:45 | Marcus
Als je spullen koopt die geproduceerd zijn onder omstandigheden waaronder jij ze niet zou willen produceren, veroorzaak je die omstandigheden voor jezelf.

M.a.w. marx had gelijk toen ie zei dat arbeiders wereldwijd, d.w.z. de mensen die waarde toevoegen aan de gemeenschap, zich moeten verenigen en samen nieuwe regels voor het economische spel moeten uitstippelen.
Marcus's avatar
| #56221 | 26-01-2009 08:36 | yelamdenu

Als je spullen koopt die geproduceerd zijn onder omstandigheden waaronder jij ze niet zou willen produceren, veroorzaak je die omstandigheden voor jezelf.


Die moet je eigenlijk inlijsten.
Als wij sjopzombies dat eens tot ons door lieten dringen..
yelamdenu's avatar
| #56228 | 26-01-2009 10:43 | george_orwell
Les in Karma op de economische lala-schooltjes zou goed zijn.
george_orwell's avatar
| #56229 | 26-01-2009 10:48 | yelamdenu
Karma was precies het woord dat bij me opkwam.
Economisch karma.. "I feel a song comin' up".. ;-p
yelamdenu's avatar
| #56235 | 26-01-2009 11:58 | heyJo (ongeregistreerd) toon reactie
| #56239 | 26-01-2009 12:10 | Zaphod
na de "Azië-crisis", die ik op verzoek elders zal belichten


Bij deze., graag. En ... als je dan toch bezig bent, kan je dit dan ook 'even' doen svp?

maar niet als een corrupte staat uitbuiting door corrupte mafiosi tolereert, die woekerhuren en woekerrentes rekenen


En dan vooral gericht op het huren deel.

Verder wederom een goed stuk wat verwoord wat ik zelf bijelkaar gesprokkeld heb aan kennis hieromtrent. Vandaar ook m'n eerdere reactie Sceptix, maar je hebt gelijk discussie verrijkt ;). Tis alleen ook nogal energie vretend, wat ik niet altijd op kan brengen daar ik veelal de ervaring heb dat 't me leeg zuigt.
Zaphod's avatar
| #56242 | 26-01-2009 12:28 | george_orwell
Coca Coca Coca
Karma
Eco-co-co
Ka ka karma
No no no
moooooo
Economiaaaaaa
Karmaaaaaaaaa
george_orwell's avatar
| #56243 | 26-01-2009 12:30 | george_orwell
http://www.huppi.com/kangaroo/L-overclass.html

De Grand Canyon wordt ook veel kleiner door erosie
george_orwell's avatar
| #56249 | 26-01-2009 12:47 | Johnito
En hup, daar gingen Corus, ING en Philips met massaontslagen.
Johnito's avatar
| #56254 | 26-01-2009 13:14 | sxeptix
@ zaphod: v.w.b. de maffiosi die woekerrentes rekenen: in de Filippijnen (en andere derde wereld landen) wordt door bepaalde ongure types op korte termijn geld uitgeleend. dat heet populair 5-6 (five-six).
je leent 1000 pesos en betaald vervolgens 30 dagen lang iedere dag 40 pesos terug, totaal 1200 pesos dus.
dat is 20% rente per maand !

Deze praktijken zijn illegaal maar worden toegestaan omdat de mensen die deze business runnen allemaal politieke en politie connecties hebben.
sxeptix's avatar
| #56275 | 26-01-2009 17:05 | Zaphod
Ok, dank. Maar ben vooral ook benieuwd naar hoe dat gaat (in NL) met de huren. Vnl. ook qua achterliggende mechanismes.

Verder bedacht ik me net bij het uitlaten van de hond nog dat ik vergeten was te melden dat al die werkloze amerikaanse burgers straks prima aan het werk kunnen bij diverse (geprivatiseerde) militaire eenheden. Zo houden 'ze' ook weer de knoet op peil waarmee de mega-con kan worden volgehouden. Zie ook: http://zaplog.nl/zaplog/article/defensie_gaat_inlichtingenwerk_uruzgan_uitbesteden .
Zaphod's avatar
aanmelden / inloggen