Door community (initieel Best Well), Op din 2 jan 2018 17:57, 2 reacties, nieuws

DIT IS SCHOKKEND: OOK U STAAT OP EEN ZWARTE LIJST



JA JA, U hoort het goed ook staat op die zwarte lijst. Incassokantoren hebben stilletjes grote zwarte lijsten aangelegd van bijna iedereen die in Nederland wel eens een rekening vergat te betalen.
Talloze energiebedrijven, webwinkels en telefoonmaatschappijen checken de betaalmoraal van hun klanten – geheel in strijd met de wet.

Over dit onderzoek
Dit artikel is een vervolg op ons onderzoek naar de handel in schulden dat we afgelopen juli deden voor De Groene Amsterdammer en Nieuwsuur.

Alle databedrijven, de branchevereniging en de Autoriteit Persoonsgegevens hebben een interviewverzoek van ons ontvangen; alleen Experian wilde ons on the record te woord staan. We hebben dezelfde bedrijven schriftelijke vragen gestuurd; Experian, Focum en DAS hebben deze beantwoord.

Tien personen hebben ons geholpen door bij de databedrijven op te vragen welke informatie zij over hen bewaren. Deze mensen hadden op klachtenfora aangegeven dat ze benadeeld waren door een score, of hadden een schuld die in handen was gekomen van een schuldkoper.

Toen bleek dat zij weinig informatie terug kregen, besloten we om ons – onder persoonlijke naam – aan te melden als klant bij EDR en Focum en profielen van onze proefpersonen te kopen. We hebben deze bedrijven inmiddels laten weten dat we ons hebben aangemeld voor een journalistiek project en dat ze ons als klant kunnen verwijderen.

De echte naam van Corine Drijver is bij ons bekend.

Gemma Arendsen-Driessen wilde eind vorig jaar overstappen van energieleverancier, maar dat kon niet. Ze was niet kredietwaardig, zei de energiemaatschappij. ‘Ik dacht: “Wat krijg ik nou?” Ik heb geen schulden, zelfs geen hypotheek. Mijn man en ik hebben drie huizen.’

Toen Gemma navraag deed, bleek wat het euvel was. Ze had jarenlang een opvang in het Gelderse Epse waar ze zo’n twintig daklozen een thuis bood. Acht jaar geleden werd de thuislozenopvang gesloten en het huis gesloopt. Er rest nog slechts een tuin. Een tuin met schulden, wel te verstaan. Vanwege die schuldentuin kan Arendsen-Driessen geen energiecontract afsluiten. ‘Dat de mensen die ik heb opgevangen schulden maakten, maakt mij nog geen wanbetaler. Hier kan ik zó boos om worden!’

Onze schulden, weet de Nederlander, worden bijgehouden bij het Bureau Kredietregistratie (BKR) in Tiel. Die instantie kent ons financiële verleden en kun je maar beter te vriend houden. Dat klopt, maar het is slechts een déél van de waarheid. Zo’n twintig jaar geleden begon een handvol anonieme bedrijven grote, volautomatisch doorzoekbare zwarte lijsten aan te leggen. Inmiddels bevatten die veel meer informatie dan die van het BKR en ze zijn te koop voor eenieder die ervoor wil betalen. Deze bedrijven bestempelen je niet alleen als slechte betaler wanneer je schulden hebt, maar ook wanneer je in een arme wijk woont of iemand op jouw adres schulden heeft gemaakt.

De databases bevatten incassogegevens en ‘negatieve betaalervaringen’ van miljoenen mensen. Databedrijf EDR bijvoorbeeld heeft gegevens van 7,5 miljoen mensen. Het bedrijf Lindorff beschikt over de vuile was van 10,3 miljoen consumenten en Focum is kampioen met 10,5 miljoen Nederlanders, oftewel bijna iedere volwassene met een eigen portemonnee. Bedrijven analyseren de herkomst van je achternaam en hoeveel je verdient. Ze registreren openstaande rekeningen die je een keer over het hoofd hebt gezien. En ze knopen daar subjectieve conclusies aan vast die zeer nadelig kunnen zijn. Dat gebeurt ongezien, ongereguleerd en zonder je toestemming. Je wordt er niet eens over geïnformeerd, en dat is in schaamteloze overtreding van de wet.

Bij bedrijven ‘die alles van ons weten’ en onze privacy bedreigen, denken we al snel aan Google, Apple en Facebook, die immers precies weten waar we uithangen, wat we aan welke vrienden vertellen en wat we opzoeken op internet. Maar hoe dubieus ook, die informatie staan we vrijwillig af in ruil voor een service waar we gratis gebruik van willen maken. Dat geldt niet voor de datadealers van onze financiële gegevens. Zij zijn de spin in een steeds vernuftiger web waarin de consument zelf niets wordt gevraagd en waar gegevens achter zijn rug om worden verhandeld.

Energiebedrijven, woningcorporaties, kredietaanbieders, zorgverzekeraars en zelfs online seksshops en knutselwinkels kopen een check op de ‘betaalmoraal’ van hun klanten. Sommige bedrijven kopen niet, maar ruilen gegevens uit met de databrokers.

Onderzoeksjournalistiek platform Investico dook voor De Groene Amsterdammer in deze handel in persoonsgegevens. Hoe komen de bedrijven aan al onze data en hoe maken anderen daar gebruik van? Wie behoedt ons voor de ongebreidelde datahonger? We ontdekten een wereld waar je bent overgeleverd aan willekeur en waar de toezichthouder niet optreedt tegen schending van de wet. Ons verslag hieronder is geen waarschuwing voor de toekomst. Het is een rapport van een bestaande situatie die vrijwel niemand kent.

Direct Pay is een incassobureau en schuldhandelaar. Het koopt schulden in bulk op en handelt ze in bulk af: maar liefst 42.000 keer ging het bedrijf vorig jaar naar de rechter om iemands schuld op te eisen. Door achter schuldenaren aan te gaan met dreigende brieven, telefoontjes of zelfs beslag te leggen op iemands volledige bankrekening slaagt het bedrijf erin munt te slaan uit vorderingen die andere bedrijven al lang hebben afgeschreven. Marco van Katwijk, chief operations officer van Direct Pay, omschrijft de voordelen van die databerg: ‘We hebben erg veel consumenten door ons systeem gehad en gegevens over bijvoorbeeld leeftijd, het type openstaande schulden en de regio bewaren we. Die data kun je op allerlei manieren gebruiken.’ Gezeten in de directiekamer vertelt Van Katwijk over de geweldige mogelijkheden van de goudmijn van gegevens die ze in de loop van de jaren met incassowerk verzameld hebben. ‘Op dit moment verkopen we geen data, maar we gaan checks aanbieden en gaan voorspellingen maken. Deels op basis van onze eigen data, maar ook op basis van het Bureau Kredietregistratie, en met data van anderen die we extern inkopen.’

Op die manier heeft Direct Pay de afgelopen jaren haar computers volgestouwd met informatie over álle acht miljoen Nederlandse huishoudens en met de ‘betaalervaringen’ van vijf miljoen consumenten, stelt het bedrijf in een prospectus. Met ‘econometrische modellen’ analyseert het karakteristieken waaronder ook ‘atypisch gedrag, zoals gemaakte taalfouten bij het invoeren van gegevens tijdens een online bestelling’. Dat zou bijvoorbeeld iets kunnen zeggen over iemands opleiding of het Nederlands als moedertaal. Door de aankoop van nieuwe vorderingen groeit de database dagelijks. Zo verwacht Direct Pay zelfs de toekomst te kunnen voorspellen. ‘Ik wil niet weten hoe mijn klant zich gisteren gedroeg’, vat Van Katwijk samen. ‘Ik wil weten hoe hij zich morgen gaat gedragen.’

De consequentie van deze datafilosofie is dat mensen nog jarenlang achtervolgd worden met een slechte score, ook als de schuld al lang is afbetaald. Corine Drijver is sinds februari dit jaar schuldenvrij, na een ellendige periode die begon toen haar partner werd ontslagen wegens fraude. Ze is parttime medisch assistent en moeder van twee kinderen die speciale zorg nodig hebben, dus financieel was het altijd al krap. Na zijn ontslag moest haar partner haar bekennen dat hij een schuld had, en nadat de rechter hem had veroordeeld voor de fraude liet zijn ex-werkgever ook nog eens beslag leggen op zijn loon. ‘Ik kon me niet laten meeslepen in zijn problemen en moest voor mezelf kiezen.’ Toen ze uit elkaar waren bleef Drijver achter met een forse restschuld op de hypotheek. Via een traject in de schuldsanering vond ze de weg omhoog. ‘Je staat dan echt onder regime en kunt bijna niets meer zelf beslissen’, zegt ze. Maar na ruim een jaar bereikte ze een akkoord met haar schuldeisers, en kwam de rust terug in haar leven.

Tenminste, dat dacht ze. Samen met haar collega’s kon ze begin dit jaar meedoen aan een voordelige collectieve autoverzekering via Aon. Dat scheelde een paar tientjes – zeer welkome tientjes.

Maar de verzekeraar wilde Drijver niet aannemen wegens een ‘negatief advies’. ‘Ik ging direct bellen om te horen waar dat op gebaseerd was’, zegt ze. ‘De verzekeraar vertelde dat ik volgens Focum Commerce BV niet kredietwaardig was. Ik ken dat hele bedrijf niet.’ Ze belde en kreeg te horen dat Focum ‘uit openbare bronnen’ wist dat ze in de schuldsanering had gezeten. De autoverzekeraar moet zelf bepalen wat ze met dat negatieve advies doet, vond het bedrijf. In elk geval kon haar negatieve score niet worden verwijderd, vertelde Focum, want daarvoor geldt een ‘bewaartijd’ van 45 maanden. Dat is lastig en onrechtvaardig maar vooral ook vernederend, vindt Drijver, die alleen onder een schuilnaam haar verhaal wil vertellen. ‘Waarom mag zo’n bedrijf me zonder m’n toestemming blijven achtervolgen met mijn verleden? Dat is geld verdienen aan andermans ellende. Waar halen ze het recht vandaan?’

Verzekeringsbedrijf Aon laat in een reactie weten de situatie te betreuren maar zegt geen inzicht te hebben in de gegevens van Focum.

Waarschijnlijk denken duizenden mensen als Corine Drijver dat ze na het keurig afbetalen van hun schulden verlost zijn van het stigma van wanbetaler. Maar dat is schijn.

Mensen worden massaal afgewezen voor telefoon- en internetabonnementen. Energiebedrijven Nuon, Oxxio, Qurrent en E.On laten klanten met een slechte score tot achthonderd euro extra borg betalen of wijzen hen simpelweg de deur. Ook woningcorporaties hebben de kredietcheck ontdekt. Mensen met een slechte score krijgen een kleinere woning of een kortlopend huurcontract. Woningcorporatie De Woningstichting uit Wageningen gaat nog een stap verder. Daar kun je een sociale huurwoning mislopen als je score niet goed is. Pakt de score van een potentiële huurder slecht uit, dan heeft hij precies twee dagen de tijd om aan te tonen dat de score onterecht is. Jaarlijks wijst de Woningstichting, die de helft van alle woningen in de stad beheert, zeker vijf kandidaten af.

MILJOENEN PROFIELEN
Het vrijwel onbekende maar invloedrijke Focum bestaat pas acht jaar en heeft nu al informatie over een kleine tachtig procent van alle volwassenen in Nederland. Jarenlang heeft het moederbedrijf, incassobureau Vesting Finance, gegevens verzameld over mensen met schulden. ‘Onder strenge wetgeving maakt Focum gebruik van betalingservaringen van onder andere Vesting Finance, waaronder ook namen van personen en hun adressen’, schrijft het bedrijf in een advies aan woningcorporaties.

Vesting Finance en andere incassobureaus kunnen die gegevens in handen krijgen omdat schuldeisers onbetaalde vorderingen aan hen overdragen of verkopen. Het incassobureau registreert zo’n onbetaalde vordering vervolgens bij Focum als ‘negatieve betalingservaring’.

Met de data die Focum heeft kan het iedereen in Nederland een cijfer geven, van 1 tot 11. Een stoplicht geeft met rood, oranje en groen aan wie volgens Focum een goede of slechte betaler is. Heb je ooit een incasso gehad, maar is die volledig afbetaald? Dat is goed voor één minpunt. Loopt er nog een incasso tegen je waarvan de eerste delen keurig zijn betaald? Drie minpunten. Nog geen cent van je incasso terugbetaald? Min tien! Een ruzie met een leverancier over een wasrekje van 29,95 euro dat na een internetbestelling verkeerd is bezorgd kan op die manier lang nadreunen. Voor Focum maakt het geen verschil of je niet-betaalde schuld vijf of vijftigduizend euro bedraagt. Het bedrijf registreert alleen maar en geeft het stoplicht een kleurtje.

Zelfs als Focum geen enkele informatie over je heeft, krijg je een score. Dan waardeert Focum gewoon je adres. Het kost bijvoorbeeld punten wanneer je in een huis zit waar vroeger iemand met schulden woonde. In een slechte wijk in het toch al armoedige Sliedrecht heeft Focum een ‘hoog aantal negatieve betaalervaringen’ geregistreerd, dus kleurt je ‘buurtscore’ oranje. En dat leidt tot absurde situaties. Zoals de schuldentuin in Epse, of de aanvaring die Herman Giesken onlangs had met zijn nieuwe energieleverancier Qurrent. Die eiste achthonderd euro borg, omdat databedrijf Focum een schuld op zijn adres had geregistreerd. Om privacyredenen wilde het databedrijf niet laten weten bij welk bedrijf deze schuld stond. Uiteindelijk wist Hermans zoon zich te herinneren dat hij tijdens een lange reis in Azië twee weken te laat was om z’n telefoonrekening te betalen.

‘GEBRUIKERSGEMAK’
In de beleving van Focum zijn dit geen fouten. ‘Wanneer iemand op het adres woont waar in het verleden een wanbetaler woonde, zegt dat niet noodzakelijk iets over zijn of haar betaalmoraal. Toch kan alleen al dat enkele feit tot een statistisch en significant verhoogd betalingsrisico leiden’, meldt de folder van moederbedrijf Vesting Finance.

Ook de afnemers van data tillen niet al te zwaar aan de kwaliteit van de informatie. Woningcorporatie De Woningstichting laat ons weten dat het ‘niet hoeft te weten hoe het databedrijf deze scores berekent’. De corporatie Woonpalet beaamt: ‘Geen idee waar ons databedrijf de gegevens vandaan haalt.’ Sterker nog, in een contract met haar afnemers laat Focum opnemen dat ze ‘nimmer verplicht kan worden de wegen aan te geven waarlangs informaties worden ingewonnen’.

Het gaat ook niet om accuraatheid, maar om gebruiksgemak. Met de ogenschijnlijk nette rijtjes data, driekleurige stoplichten en puntenscores kun je gemakkelijk, snel en volautomatisch beslissingen nemen. Dat hierdoor een klant of afnemer tussen wal en schip valt, is de prijs van efficiency. De afnemers bouwen bovendien mee aan de databases van de bureaus. Elke kredietcheck die een energie- of telefoniebedrijf laat doen bij een databureau wordt daar ook weer geregistreerd. Als er veel kredietchecks op jouw naam staan – ongeacht de uitslag – verslechtert je score.

En dit zijn alleen nog maar de incassobureaus. Er is één beroepsgroep die nog meer weet: deurwaarders. Om hun ambtelijke taken uit te voeren hebben ze toegang tot een berg gegevens. Van je adres tot je uitkering, van je werkgever tot het kenteken van je auto, de deurwaarder zoekt het op. Hij weet zelfs of je benzine of diesel tankt.

Lees verder via de link
Annotaties:
| #261630 | 03-01-2018 13:24 | ouwe knar
Hallo zeg, dergelijke info is nu eenmaal goud waard. Gek hé, dat iemand daar rijk van wil worden :S
ouwe knar's avatar
| #261631 | 03-01-2018 16:26 | Best Well
We hebben niet voor niet wetten voor bescherming van persoonsgegevens. Misschien is het toch eens tijd dat mensen zich hiervoor gaan verantwoorden.

Zou er ook winst uit te halen zijn deze firma's aan te klagen voor het illegaal verzamelen en bewaren van persoonsgegevens of zou alleen een Amerikaans rechtssysteem daarvoor geschikt zijn?
Best Well's avatar
aanmelden / inloggen