De situatie rond ING in de steigers heeft al menige aandacht opgeëist.

Steun aan ING
ING kreeg al eerder een duw van Wouter Bos. Niets aan de hand (volgens Bos), maar toch wat extra centjes van de Staat der Nederlanden in de kas.

‘ING is een gezonde financiële onderneming’, zei Bos. ‘Niettemin is geconstateerd dat de situatie op de internationale markten zo onzeker is, dat het in het belang van ING is het kapitaal te versterken.’

Deze actie was destijds reden om wat dieper in de materie te graven. In oktober 2008 kwam daarmee de 22 miljard Alt-A portefeuille van ING al voorbij. Een korte quote uit die bijdrage:

en ING heeft onder meer een klein probleempje op de balans. ING heeft volgens berichtgeving een portefeuille Alt-A leningen op de balans staan. Een portefeuille van maar liefst 22 miljard. Dat Alt-A leningen zo ongeveer even erg zijn als de welbekende subprime, is al een tijdje geleden algemene kennis geworden.

De meest recente actie
Pas geleden deed Wouter Bos wederom iets vriendelijks voor ING. De gesloten deal had te maken met deze 22 mrd Alt-A hypotheekn. De details van de deal die Bos met ING sloot zijn lastig te achterhalen, ik probeer een korte samenvatting te geven van de details (uittreksel met door mij aangebrachte markeringen).

De Staat verleent een back-up faciliteit aan ING Groep N.V. (ING). Deze back-up faciliteit heeft betrekking op de gesecuritiseerde hypothekenportefeuille van de bank[...].

"Illiquid Assets Back-up Facility"
De back-up faciliteit is een garantie met een opwaarts potentieel. De faciliteit dekt gedeeltelijk de risico´s af van de Alt-A portefeuille van ING, nadat deze is afgewaardeerd van een bedrag ter waarde van USD 39 miljard tot een bedrag van USD 35,1 miljard. De bank blijft eigenaar van deze portefeuille. De Staat en ING delen in de winsten en verliezen in de verhouding 80% (Staat) - 20% (ING). [...].

[...]De faciliteit is in overleg met DNB tot stand gekomen en is onderdeel van een breder pakket aan maatregelen dat ING treft.

Alt-A
De aandacht van de markt richt zich vooral op de onzekerheid rondom de gesecuritiseerde hypothekenportefeuille, de zogenaamde Alt-A portefeuille van ING. De producten in deze portefeuille zitten net onder het beste (prime) segment. Op dit moment zijn deze producten nauwelijks verhandelbaar omdat een goed functionerende markt ontbreekt.
Als gevolg hiervan heeft ING om accountingtechnische redenen moeten afwaarderen op deze portefeuille ten laste van haar eigen vermogen. De economische waarde van deze hypothekenportefeuille wordt niettemin hoger geschat.
De back-up faciliteit zorgt ervoor dat deze accountingtechnische verlaging grotendeels ongedaan wordt gemaakt en stelt ING in staat eigen vermogen vrij te spelen.

Ergo: mooi weer spelen

Hierdoor kan de eerdere kapitaalversterking door de Staat van € 10 miljard beter haar werk doen en is ING beter in staat haar intermediairfunctie op de kredietmarkt te vervullen.

Ergo: dit is beter om de schone schijn op te kunnen houden

Internationaal
[...] Wereldwijd treffen overheden soortgelijke maatregelen om de economie te stimuleren en het vertrouwen in het financiële systeem te herstellen.

Zij doen het ook, dus dan mogen wij dat ook.

Sterke kapitaalbasis
ING is en blijft een gezonde instelling met een sterke kapitaalbasis.

Het is 31 januari 2009. Noteer deze uitlating op de website van het Ministerie van Financiën met zorg.

De situatie - boerenverstand

Uit het persbericht van het Ministerie kunnen we afleiden dat de Alt-A portefeuille van 22 mrd is afgewaardeerd. Dit zou 3,9 miljard zijn, het is mij niet duidelijk op welk moment dat is gebeurd. In de oktober 2008 reactie werd deze Alt-A portefeuille en het mogelijke afwaarderen al tegen het eigen vermogen van ING afgezet. De constatering was belangrijk: ING kwetsbaar met een hoge leverage (1 op 35) en tenminste één bezitting ter waarde 22 mrd (kennelijk meer dus volgens het Ministerie en wel 39 mrd) met problemen.

Van deze 22 mrd is nu 3,9 miljard foetsie. Volgens de overheid vanwege 'accountingtechnische redenen', de economische waarde wordt hoger geschat. Natuurlijk een lulkoek-verhaal, want waar zijn dan die kopers die de portefeuille voor de volle waarde willen kopen? Geen koper: geen waarde, maar dat schijnt de overheid niet te deren deze uitspraken te doen. Gelukkig doet de accountant dus wel zijn werk.

De overheid springt bij. Daarover kan je een hele bijdrage vullen, dat ga ik hier niet doen. Interessanter vind ik op dit moment waarom deze, als riant te betitelen hulp wordt geboden. Immers, 80% risico van 39 mrd is een maximaal risico van 31,2 mrd. Een substantiële tegenprestatie zie ik niet in de details. 'De bank betaalt een garantiefee aan de Staat ter compensatie van het risico', maar bedragen worden niet genoemd.

We komen dan weer op het thema van het oktober 2008 artikel: balansen en ratio's. Ik pakte de recente officiële cijfers van drie banken erbij (ING, SNS Reaal en Rabobank) om deze met dom boerenverstand te bekijken.

ING

link
Een weergave over tijd van de kerncijfers van ING leert ons 2 dingen:
*het eigen vermogen van ING is flink verdampt (thans van 40 mr naar 25 mrd)
*het totaal van de bezittingen is gestegen

Het resultaat voor de leverage is duidelijk. Waar ze in 2007 nog op 1 op 30 zaten, gaan we nu exponentiëel richting de 1 op 55.
Leverage dramatisch omhoog terwijl de kredietcrisis meer en meer om zich heen begint te grijpen.

Afgaande op deze basale cijfers en de bleke verwachtingen voor de economie kan ik maar een ding stamelen: ING is fucked.

Einde oefening, die kan een serieuze klap nooit meer verwerken. Als ING dit al overleeft, dan is het niet in de huidige vorm en onder gebruikmaking van heel veel overheidsgelden.

SNS Reaal

link
In vergelijking daarmee is het beeld bij SNS Reaal anders:
*de leverage stijgt (van 1 op 23 naar 1 op 34)
*het totaal aan bezittingen is gestegen

Het totale eigen vermogen blijft stabiel. Los van de vraag of het verstandig is om je leverage te verhogen midden in een steeds erger wordende financiële en economische crisis, jaagt SNS Reaal het eigen vermogen er in ieder geval niet doorheen. Ja, ook SNS Reaal leunt op de Staat. SNS Reaal lijkt echter ten minste verder te denken en haalt (wederom met overheidssteun in de vorm van een garantie) extra kapitaal op. SNS Reaal doet tenminste iets aan haar balanspositie.

Rabobank

link
Last but not least de Rabobank. Saaiheid troef, en de enige bank in het trio die er in slaagt de leverage niet te laten stijgen, maar zelfs te laten dalen (blijft ongeveer 1 op 18). Een bank die meer vertrouwen inboezemt dan stunters als ING. Geen fratsen, maar gewoon netjes op de winkel en daarmee de centjes van spaarders passen.

Slot
Boerenverstand concludeert dat de basale kerngegevens van ING vertellen dat de problemen daar ernstig waren, groot zijn en groter worden. De woorden van Bos zijn genoteerd, mocht deze eerste bank-domino in Nederland echt gaan vallen.

Maar in Nederland hebben we de zaken nu op orde

Met een leverage van 1 op 53 voor ING het oog van de kredietcrisis in, ik help het Bos hopen.