Alle materialen waarvan het hoofdbestanddeel een grootte tussen 1 en 100 nanometer (1 nanometer is 1 miljardste meter) bezit vallen onder nanomaterialen. Dit is de definitie die de EU-commissie sinds afgelopen dinsdag (18 oktober) aanbeveelt.

De EU definitie:

Nanomateriaal wordt gedefinieerd als een natuurlijk, incidenteel of geproduceerd materiaal dat uit deeltjes bestaat, in ongebonden toestand of als een aggregaat of agglomeraat en waarvan minstens 50% van de deeltjes in de gekwantificeerde grootteverdeling een of meer externe dimensies bezitten binnen het bereik van 1 nm tot 100 nm.

Nanomaterialen worden reeds gebruikt in honderden toepassingen en producten zoals tandpasta, batterijen, verf, cosmetica en kleding. De ontwikkeling van deze innoverende stoffen is een belangrijke motor voor het Europese concurrentievermogen. Deze materialen bieden tevens veelbelovende perspectieven voor vooruitgang in de medische wetenschap, milieubescherming en energie-efficiëntie. Er blijven echter onzekerheden bestaan over de risico's van deze stoffen en er is behoefte aan een duidelijke definitie om te waarborgen dat de juiste chemische veiligheidsvoorschriften worden toegepast. De definitie is goed nieuws voor alle actoren, waaronder brancheorganisaties, en schept klaarheid in de uiteenlopende definities die op dit moment in verschillende sectoren worden gehanteerd. De definitie wordt in 2014 herzien in het licht van de technische en wetenschappelijke vooruitgang.

De definitie baseert zich gedeeltelijk op wetenschappelijke aanbevelingen van de Scientific Committee on Emerging and Newly-Identified Health Risks (SCENIHR) en de Joint Research Centre (JRC). De nieuwe “officiële” defnitie is noodzakelijk om de wetgeving te kunnen ontwerpen.

Het European Environmental Bureau (EEB) verklaart dat het diep teleurgesteld is over deze summiere definitie. De kritiek van de EEB uit zich vooral over het feit dat de industrielobby doorslaggevend is geweest voor de EU- commissie.

Volgens het EEB bestaan er ook nanomaterialen welke minder dan 50% bestanddelen bevat met een grootte onder de 100 nm. Deze vallen niet onder nanomaterialen volgens de EU en de industrie hoeft over deze materialen geen verantwoording af te leggen. Het is volkomen onduidelijk waarom de EU-commissie de wetenschzappelijke aanbevelingen van de SCENIHR niet volledig heeft overgenomen. De SCENIHR beveelde in het rapport (2007) een grens van 0,15% deeltjes (1 tot 100 nm) als nanomateriaal aan. Daarnaast zegt niet alleen de grootte van de deeltjes iets over het risico, ook de vorm is van belang (bijvoorbeeld koolstofnanotubes).

Ook de Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland (BUND, duitse friends of the earth) heeft kritiek op de nieuwe definitie. Aan de andere kant is de Bund ook verheugd met de het nieuws: na lange discussies is men eindelijk met een definitie gekomen. De wetgever en de industrie kunnen zich nu niet meer verschuilen achter het ontbreken van een definitie.

Aanvulling

Onlangs is er studie gepubliceerd over de hypothese dat de mens al meer als 5000 jaar in contact komt met nanodeeltjes. Door slijtage van materialen (bijvoorbeeld brons en zilver) kunnen er nanodeeltjes ontstaan. Dit betekent dus dat materialen die in principe niet onder de definitie van nanomaterialen van de EU vallen, dit door slijtage in de toekomst wel kunnen.

Meer info: 5000 jaar nanodeeltjes