Nanomaterialen vallen onder de EU chemicaliënwetgeving REACh en de risicobeoordeling zal per materiaal en toepassing moeten plaatsvinden. Zo presenteerde gisteren de EU Commissie, na de tweede herziening, de nieuwe wetgeving over nanodeeltjes.

De EU Commissie is van mening dat men nanomaterialen moet onderverdelen in toxische en niet-toxische verbindingen Hierom moet deze groep materialen op een gelijkwaardige wijze behandeld worden als de man-made chemicals onder REACh. Producenten dienen hun materialen niet alleen te beoordelen op het materiaal zelf maar ook op hun specifieke gebruik.

Hoewel men met behulp van de huidige testmethoden een oordeel kan vellen over de mogelijke gevaren voor mens en natuur is er behoefte aan methoden die specifiek voor de risicobeoordeling van nanomaterialen ontwikkeld is.

Definitie nanomaterialen (2011/696/EU (PB L 275 van 20-10-2011): bij processen vrijkomend of bewust geproduceerd materiaal. De deeltjes kunnen voorkomen in ongebonden toestand maar ook als aggregaat of als agglomeraat. Van de deeltjes valt tenminste 50% tussen 1 en 100 nm. In bijzondere gevallen kan men een uitzondering maken tussen 1 en 50%, dit wanneer hiermee de veiligheid voor mens en milieu gegarandeerd kan worden.

Er bestaat dus nog een grote uitdaging in het ontwikkelen van bijvoorbeeld gevalideerde testmethoden en apparatuur voor de risicobeoordeling van deeltjes die zich op de grens van materiaal en atomen bevinden: nanomaterialen. Daarnaast bezit men nauwelijks kennis over de gevaren en moet er nog een methode voor de beoordeling van de blootstelling ontwikkeld worden, dit gaat tijd kosten.

De EU Commissie is ervan overtuigd dat de Europese chemicaliënwetgeving REACh, welke op het voorzorgsprincipe is gebaseerd, het beste gereedschap is om nanomaterialen te beoordelen. Om dit mogelijk te maken zullen meerdere bijlagen van de wetgeving veranderen. Ook zullen de materialen in 2013 geregistreerd dienen te worden en zal informatie openbaar op een website opvraagbaar moeten zijn.

De EU Commissie noemt nanomaterialen een technologie van de toekomst. De totale markt voor nanoproducten zal naar verwachting stijgen van 200 miljard euro in 2009 tot 2 biljoen euro in 2015. Terwijl er op dit moment geen concrete voorschriften over een risicovrije toepassing van nanomaterialen bestaan wordt de conusmentenmarkt inmiddels overspoeld, bijvoorbeeld geurtjes vrij textiel, zonnecremes met nanodeeltjes als UV filter of antiklontermiddel in voedsel.

Tot 2015 wil de Commissie een complete beoordeling en herziening van nanodeeltjes op de werkplek onder handen nemen. Een studiegroep van het Europese chemicaliënagentschap (EChA), genaamd Nano, werkt aan de risicobeoordeling van nanomaterialen op de werkplek.

Voor de geïnteresseerde: in de bijlage van deze PDF de tijdsplanning van de studiegroep en wetgever over het ‘veilige’ gebruik van nanomaterialen.

Carl Schlyter van de Groenen uit Zweden heeft al de nodige kritiek geuit, volgens hem is het niet voldoende om een enkele bijlage in de chemicaliënwetgeving REACh te veranderen. Er moeten speciale wetgevingen over de specifieke toepassing van nanomaterialen in bijvoorbeeld cosmetica, electronica en chemicaliën, ontwikkeld worden. Daar nanomaterialen door hun grote oppervlakte al in kleine hoeveelheden een grote activiteit bezitten wordt de grenswaarde van de minimale geregistreerde toepassing onder REACh van meer dan 1 ton per jaar zelden bereikt.

Milieubewegingen hadden al grote problemen met de definitie van nanomaterialen, deze was bij lange na niet toereikend. Volgens de NGO’s wordt het duidelijk dat hoe groot de invloed van de lobbyisten is. Minder dan 50% van de nanodeeltjes met afmetingen > 100 nm kunnen wel degelijk een gevaar vormen.

Onlangs wees een studie uit dat bijvoorbeeld plastic nanodeeltjes van 240 nanometer zonder probleem de placenta kunnen passeren. (Artikel: Microplastics, plastic soep wordt giftige plastic bouillon)

De NGO’s begrijpen dan ook niet hoe het mogelijk is dat de EU Commissie afwijkt van de aanbeveling van hun eigen wetenschapsraad (SCENIR). Deze wetenschapraads wilde voor de definitie van nanomaterialen onder de 100 nm, de grens van 50% verlagen naar 0,15%! Bovendien bevestigde de wetenschapsraad dat grootte van nanomateriaal helemaal niets zegt over de risico’s.

Persmedeling EU Commissie

Achtergrondinformatie over nanotechnologie: Nanotrust