Door Patman, Op don 1 mei 2008 09:56, 0 reacties,    

‘Geen opwarming tot 2018’

Elmar VeermanDe wereldwijde opwarming zal de komende tien jaar pas op de plaats maken, voorspelt een vijftal meteorologen en oceanografen uit Duitsland. Europa en Noord-Amerika zullen zelfs iets koeler worden. Het is uitstel van klimaatverandering, geen afstel.

De concentratie broeikasgassen zal de komende tien jaar zeker stijgen. Toch wordt de wereld in die tijd misschien niet warmer, betoogt een groep onderzoekers uit Duitsland deze week in Nature. De oceanen steken er een stokje voor, menen ze. Helaas is dat maar tijdelijk.

Oceanen spelen een cruciale rol in het klimaatsysteem, maar de huidige klimaatmodellen weten daar nog niet goed raad mee, stellen Noel Keenlyside en vier collega’s van het Leibniz instituut voor zeeonderzoek (Kiel) en het Max Planck instituut voor meteorologie (Hamburg).

Water heeft veel meer energie nodig om een graad op te warmen dan lucht, en de oceaan is diep. Alleen aan het oppervlak kunnen de wereldzeeën hun warmte afgeven aan de atmosfeer, of nemen ze er juist warmte uit op. Logisch dus dat het veel uitmaakt hoe de warmte over de oceaan verdeeld is.

Bovendien staat het water niet stil. Zo dankt West-Europa zijn relatief milde winters aan de warme Golfstroom, die warmte uit de tropen noordwaarts voert. Diep onder water stroomt het koud geworden zeewater terug naar de evenaar, waar het weer omhoogkomt.

Dat allemaal goed in klimaatsimulaties stoppen lukt nog niet, want de temperatuur van oceaanwater wordt pas sinds kort goed in de gaten gehouden. Met een te korte historische meetreeks is niet te testen of een computermodel de ontwikkelingen in de oceaan uit het verleden goed kan nabootsen, en dan weet je ook minder goed hoeveel je er voor de toekomst aan hebt.

Het gemis aan oceaangegevens maakt de modellen met name onbetrouwbaar als het gaat om regionale voorspellingen en klimaatverwachtingen voor de korte termijn, tot een jaar of tien vooruit, schrijven de Duitse onderzoekers. Maar volgens hen is er wel een mouw aan te passen.

Zij laten zien dat je niet alles van de oceanen hoeft te weten. Als je alleen de oppervlaktetemperatuur in de berekeningen meeneemt, kom je al een heel eind. En die gegevens zijn er wél voor de laatste halve eeuw. De onderzoekers hebben ze in een bestaand klimaatmodel gestopt en laten zien dat het daardoor betere voorspellingen geeft dan zonder die informatie.

Of misschien is ‘achterspellingen’ een beter woord. De voorspellende kracht hebben de onderzoekers getest door steeds te gaan rekenen vanaf de toestand in 1955, 1965, 1975 en zo door tot 2005. De uitkomsten vergeleken ze met de werkelijk gemeten temperaturen, en met het klimaatmodel zonder kennis van het oceaanwater.

Hun aangepaste model bleek de werkelijkheid voor veel regio’s beter te benaderen dan het oude, en dat ligt voornamelijk aan een betere weergave van de Golfstroom. Die warme waterweg en zijn koude onderzeese tegenhanger vertonen waarschijnlijk een natuurlijke, langjarige schommeling in kracht, en die slingerbeweging duurt zeventig à tachtig jaar, schrijven Keenlyside en zijn collega’s.

De kracht van het Golfstroomsysteem is sinds het einde van de vorige eeuw aan het afzwakken. Aangezien deze onderzoekers verwachten dat die verzwakking de komende tien jaar zal doorzetten, zal er volgens hen minder hitte uit de tropen naar Europa en Noord-Amerika stromen en minder koud water teruggevoerd worden.

Zoveel minder zelfs, dat Europa en Noord-Amerika de komende tien jaar iets koeler zullen zijn dan het afgelopen decennium, ondanks de steeds verder toenemende CO2-concentratie in de lucht. Wereldwijd zal de temperatuur ongeveer gelijk blijven, voorziet het Duitse model. Na 2018 loopt hij echter snel op.

Dat klinkt geruststellend, maar wacht even. Nog geen jaar geleden kwam een ander team onderzoekers, van het Britse Met Office, met een voorspelling voor de komende zeven jaar. Ook zij schreven in Science dat het eerst nog een paar jaar niet warmer zou worden op aarde, maar tussen 2009 en 2014 voorzagen ze juist wél veel warmterecords. Tenminste de helft van de jaren zal warmer worden dan huidige recordhouder 1998, schreven ze.

Heel anders dus dan het verhaal dat nu in Nature staat. Hoe zit dat? “Onze voorspelling staat nog steeds overeind”, zegt onderzoeksleider Doug Smith aan de telefoon. “We hebben ons model sinds augustus vorig jaar nog wat aangepast, maar er blijven warmterecords uitkomen. In welke jaren ze precies zullen vallen is niet duidelijk.”

Hoe kan het dat Keenlyside’s model zo’n andere uitkomst geeft dan dat van de Britse meteorologen? Smith: “Zij gebruiken alleen de oppervlaktetemperatuur van de oceanen om hun model bij de start gelijk te zetten met de werkelijkheid, wij stoppen er ook andere oceaangegevens in, voor zover we die hebben. Onder meer de temperatuur dieper in zee en informatie over het zoutgehalte van het water. Ook dat is namelijk belangrijk voor de stromingen.”

De uitkomsten voor de komende tien jaar verschillen flink, maar toch zijn de overeenkomsten tussen de twee modellen ook groot, meent Smith. “Ze kunnen allebei goed verklaren waarom het de afgelopen tien jaar niet veel warmer is geworden, namelijk door de afzwakking van de golfstroom. En ze voorspellen ook allebei dat het de komende eeuw aanzienlijk warmer gaat worden. Alleen over de korte termijn zijn we het niet eens.”

Noel Keenlyside neemt helaas de telefoon niet op, dus vraag ik het maar aan Smith: waar blijft de extra warmte die de stijgende concentratie broeikasgas in de atmosfeer vasthoudt als het een paar jaar niet warmer wordt? Ergens in de oceaan? “Dat hoeft niet. Het kan ook minder warm worden doordat er meer wolken gevormd worden, die het zonlicht weerkaatsen. Maar dat is dus wel tijdelijk.”
Annotaties:
aanmelden / inloggen