Door community (initieel Hans), Op vri 15 apr 2011 09:51, 20 reacties,    

Japan ontdekt de prijs van complexiteit



Door de aardbeving moesten in Japan en in de VS de Toyota-fabrieken de produktie staken. Er kunnen geen auto's meer in elkaar gezet worden omdat sommige onderdelen niet meer op voorraad zijn. Die onderdelen worden in Japanse fabrieken gemaakt, maar die zijn getroffen door de aardbeving en tsunami. Nu worden zelfs de Toyota-fabrieken in Europa stilgelegd.
De Toyota-fabrieken zijn afhankelijk geworden van heel veel toeleveranciers.
Het is de prijs van complexiteit.

De eerste auto's bestonden uit tientallen onderdelen. Die onderdelen werden in de autofabriek zelf of dicht in de buurt gemaakt. Moderne auto's bestaan uit duizenden onderdeeltjes. Veel van die onderdeeltjes worden gemaakt in gespecialiseerde fabrieken om de kosten te drukken.

Eenzelfde verschijnsel zien we bij telecommunicatie.
Honderd jaar geleden verliep het telefoonverkeer via koperdraden en relais. Alle onderdelen van een telefoontoestel en een telefooncentrale werden gewoon in Nederland gemaakt en gerepareerd.
Tegenwoordig hebben we smartphones met honderden onderdelen. Om een smartphone te maken is niet alleen koper nodig, maar ook zeldzame aardmetalen, die heel snel duurder worden. De chips in de smartphones worden gemaakt door fabrieken met chipmachines. De chipmachines worden op hun beurt gemaakt door chipmachine-fabrikanten.
Als een smartphone stuk gaat, kan hij eigenlijk niet gerepareerd worden. Je moet gewoon een nieuwe kopen.

Hoe complexer een produktieproces, hoe kwetsbaarder het wordt voor onderbrekingen.
En hoe complexer de samenleving georganiseerd is, hoe kwetsbaarder die samenleving wordt.
Onze technologische samenleving hangt aan elkaar van kwetsbare logistieke ketens. Orders worden gegeven via netwerken. Voedsel, drinkwater, brandstof en elektriciteit worden gecentraliseerd geproduceerd en via een uitgebreid (en kwetsbaar) netwerk verspreid.
Stakingen van vrachtwagenchauffeurs hinderen al snel de voedselvoorzieningen.
Sneeuwstormen ontregelen het openbaar vervoer en het woon-werk-verkeer.
Onze maatschappij is veel kwetsbaarder dan die van onze grootouders, die nog lopend of op de fiets naar hun werk gingen en aardappels en groente kochten van de boer.




De Japannners zijn met de neus op de feiten gedrukt.
Het moet anders, simpeler en flexibeler.
In een aardbevingsgebied met weinig brandstof blijkt een fiets opeens een heel flexibel vervoermiddel.


Annotaties:
| #133369 | 15-04-2011 12:20 | Patman
Goed artikel, maar je benoemt het probleem verkeerd.

Het heeft niets met complexiteit in welke vorm dan ook te maken. Het heeft te maken wat jij noemt 'de logistieke ketens'.

Die ketens zijn namelijk genaakt volgens JIT/LEAN principes. En dat is per definitie extreem kwetsbaar. Het probleem is de moderne vorm van industrialisatie. De bureacucratische manier van werken en produceren. JIT ofwel Hust in time en LEAN zorgen ervoor dat bedrijven gaan streven naar minimale buffers en buffers zijn juist als er tempo- en stroomverschillen ontstaan heel handig. Wat je ziet is dat er een heel ecosysteem van nauw op elkaar afgestemde toeleveranciers gaat ontstaan rondom om zo'n grote fabriek. Ze moeten allemaal voldoen en extreem krappe toleranties. En dan is slechts een kleine verstoring voldoende om het hele ecosysteem plat te leggen.

Onze hele wereld is zo ingericht en dat merk je met alles. Rampenbestrijding, bestuur, alles.

JIT, LEAN en Six-sigma zijn de toverwoorden van deze tijd. Zelfs kenniswerk bedrijven passen het toe omdat managers geen flauw idee hebben wat ze aan het doen zijn. Wat je krijgt zijn 'machines' zonder enige flexibiliteit. Elke onderdeel in zo'n mechanistisch ecosysteem vormt een single point of failure. Dodelijk.

De oplossing is extreem eenvoudig: social collaboration ofwel stigmergische coordinatie. Dat is per definitie werken via buffers (platform) en ontkoppeld van elkaar, dus zonder directe / synchrone communicatie.

Je wilt niet weten hoe vaak ik de directies van onze grootste bedrijven dit hebt uitgelegd. Te dom om het te begrijpen en geen lef om wat te veranderen. Op een gegeven moment moest ik ze gewoon vertellen dat ze wat mij betreft gehandicapt waren omdat ze maar met een enkele hersenhelft konden denken: procedures, normen, mechanisch, KPI's, scorecars, LEAN, Six-sigma, ERP enz.

Het is de uitstervende soort. Dat wel.

*glimlacht en roept: KOOP MIJN BOEK ;)*
Patman's avatar
| #133370 | 15-04-2011 12:20 | Patman
Maar een samenleving kan wel degeliljk extreem complex worden en toch nog goed werken, als het maar een decentrale samenleving is. Zoals de natuur. Die is nog een biljoen maal complexer dan onze samenleving. En toch stabiel.
Patman's avatar
| #133374 | 15-04-2011 13:17 | Axeman
Maar een samenleving kan wel degelijk extreem complex worden en toch nog goed werken, als het maar een decentrale samenleving is.

't wordt tijd dat ik als zelfstandige ga werken, ik ben er zeker van dat ik veel meer nuttig werk zal doen in minder tijd zonder al dat gezever dan in dit logge instituut waar ik me nu in bevindt.
| #133375 | 15-04-2011 13:34 | tegengas
Wat ik niet begrijp is waarom het zo moeilijk is om een onderdeel ergens anders te laten maken.

Ik kan me niet voorstellen dat het maar in 1 fabriek gemaakt kan worden.

Welk boek Patman?
tegengas's avatar
| #133377 | 15-04-2011 13:45 | Hans
@Patman: ik heb het begrip complexiteit geleend van Joseph Tainter.
http://www.youtube.com/watch?v=ddmQhIiVM48

Onze complexe technologische samenleving is binnen 100 jaar ontstaan. Gevoed door goedkope fossiele energie, zonder noemenswaardige selectiedruk: er was overvoed aan alles.

De natuur heeft er een miljard jaar over gedaan om zo complex te worden als ze nu is. En nog altijd saneert de natuur er lustig op los als iets niet goed blijkt te werken.
Die massa-extincties zijn gewoon natuurlijke selectie op grote schaal.
En zo zal het opraken van fossiele brandstoffen ook voor extincie van zeer veel mensen zorgen en leiden tot vereenvoudiging van onze samenleving.
Hans's avatar
| #133401 | 15-04-2011 16:47 | DOS.
Ik misbruikte het begrip JIT toen ik eergisteren te laat op de vergadering aankwam. Ik claimde volgens een JIT planning de deur uitgegaan te zijn, maar door het verkeer werd het NIT.
DOS.'s avatar
| #133402 | 15-04-2011 16:50 | DOS.
Wij hebben ook zo'n (interim) manager aan het roer van het type dat net door Patman is omschreven.
DOS.'s avatar
| #133403 | 15-04-2011 16:59 | sigmund
@DOS

Da's mooi SHIT......
sigmund's avatar
| #133410 | 15-04-2011 17:35 | Patman
@Hans: ja dat begreep ik, je had me die man al eens aangewezen op youtube. Die man heeft denk ik wel gelijk. Jij zit er echter net wat tussenin met jouw interpretatie / uitleg. De situatie nu in Japan is klassiek. Hetzelfde zag je met 9/11 toen het verkeer werd stilgelegd, toen viel ook het systeem stil. Is direct toe te schrijven aan de JIT / LEAN / Taylor / Six Sigma methode van produceren. Die man heeft het meer over een 'groter geheel', m.i.
Patman's avatar
| #133437 | 15-04-2011 22:52 | Hans
@Patman: de kwetsbaarheid van de logistieke ketens is maar één facet van complexiteit.

We hebben onze hele samenleving complexer gemaakt.
In steden wonen miljoenen mensen die niet meer weten hoe ze voedsel moeten verbouwen. Ze hebben zich gespecialiseerd in één bepaalde functie: video-editing of netwerkbeheerder.
Als ze werkeloos worden, moeten ze eerst omgeschoold worden anders zijn ze compleet nutteloos voor de samenleving.

Door de goedkope energie zijn heel veel mensen vrijgesteld van de voedselproduktie.
Vroeger moest iedereen als jager-verzamelaar zelf zijn kostje bij elkaar scharrelen. Nu kun je je leven lang voldoende calorieën binnenkrijgen door achter een beeldscherm te blijven zitten.
Het is een wonderlijke tijd en ik ben blij dat ik het mag meemaken.
Hans's avatar
| #133439 | 15-04-2011 23:05 | xxxx
jaaa, dit is idd de discussie ... hoe weer terug naar de echte welvaart. Hoe de illusoire welvaart loslaten. Hoe doe manie om te buigen
xxxx's avatar
| #133446 | 16-04-2011 07:11 | Patman
Hans, het heeft allemaal niets met complexiteit te maken, dat is compleet het verkeerde woord. Natuurlijke ecosystemen zijn nog veel complexer maar wel stabiel. De voorbeelden die je telkens weer geeft, geven eerder aan dat de huidige manier van organiseren en samenwerken het probleem is. Taylor, LEAN, JIT, ofwel een industriele samenleving. Daar gaat het fout. Denken in ketens en specialisaties.
Patman's avatar
| #133474 | 16-04-2011 16:28 | RJ45
Eerst dat plakkende gaspedaal en dan nu weer een natuurramp. Het zit Toyota ook niet mee.
RJ45's avatar
| #133516 | 17-04-2011 10:30 | Patman
Toyota, by the way, is ook de bron van het LEAN denken. Veel grote fabrikanten namen daarna dat voorbeeld over. Dus het idee dat jouw hele netwerk van toeleverancies allemaal één grote kwetsbare JustInTime keten met zo min mogelijk buffers en waist moeten vormen. De piekproductie van zo'n systeem is heel hoog. De kwetsbaarheid en inflexibiliteit ook.
Patman's avatar
| #133628 | 18-04-2011 17:59 | DOS.
Patman, ik denk zelf dat Hans niet ongelijk heeft als hij complexiteit een probleem acht voor sustainability.

Jij zegt dat de natuur vele malen complexer is, maar dat is een slechte vergelijking. De natuur en materie is zo complex, de intelligentie van alle mensen bij elkaar opgeteld leidt er niet toe dat we weten hoe het in elkaar zit. De wetenschap leidt leuke (macro)wetten af, waar we leuk mee kunnen rekenen, maar echt weten hoe alles in elkaar zit doen we niet. Nog steeds weet niemand waarom massa's elkaar aantrekken, alleen dat het zo is.

De mens zelf is geestelijk echter niet zo slim om een organisatie te kunnen onderhouden die ook maar een fractie van de complexiteit van de natuur bevat.

Sommigen noemen het Schepping, anderen Intelligent Design. Anderen ontkennen dit feit, maar dat zijn meestal degenen die niet diep genoeg in de materie zitten, of juist koppig zijn in hun geloof (Atheisme is een geloof).

In ieder geval denk ik dat Hans gelijk heeft en dat de mensch niet in staat is zeer complexe systemen lange tijd te onderhouden.
DOS.'s avatar
| #133629 | 18-04-2011 18:01 | DOS.
Ik hoop dat Hans die alles reinigende paddestoelen eens een keer nader bestudeert met zijn kennis van zaken en ons tips geeft hoe je welke paddestoelen moet kweken om een vervuild stuk grond schoon te krijgen.
DOS.'s avatar
| #133641 | 18-04-2011 20:23 | Patman
@DOS een kenmerk van (veel) complexiteit is juist dat het zelf-organiserend is. Bovenstaande heeft niets met complexiteit te maken. De gekozen organisatievorm is ongeschikt voor de gegeven randvoorwaarden. Ook in hele eenvoudige ketens is het een probleem. Alleen doordat alles verbonden is, is het nu een heel groot probleem ;)

De hele aarde als ecosysteem, is reuzecomplex, maar ook volledig georganiseerd.

Maar ik geef toe dat het een wat semantische discussie is.
Patman's avatar
| #133642 | 18-04-2011 20:24 | Patman
Het internet (beter: het web) is veel complexer dan Japan en ook door mensen opgezet en beheerd, maar wel heel robuust en bestand tegen verstoringen.
Patman's avatar
| #133661 | 18-04-2011 21:31 | Hans
Maar ik geef toe dat het een wat semantische discussie is.


:-)
Hans's avatar
aanmelden / inloggen