Door spiritualchange, Op zon 5 apr 2009 07:11, 2 reacties,    

Moeten we de Turken niet een beetje dankbaar zijn



Mijn schild ende betrouwen zijt Gij,
O God mijn Heer.
Op U zo wil ik bouwen,
Verlaat mij nimmermeer.
Dat ik doch vroom mag blijven,
Uw dienaar t’aller stond.
De tirannie verdrijven
Die mij mijn hart doorwondt.

– Wilhelmus, 6e couplet

De Turk tolereert alle religies.
– Willem van Oranje

godsdienstvrijheid
Alvorens zich van Spanje onafhankelijk te verklaren, gingen de Zeven Provinciën een bondgenootschap aan met het machtige Ottomaanse Rijk, dat de reputatie had bescherming te bieden aan protestantse christenen (zie ook de leuze "Liever Turks dan Paaps" en de bescherming van protestanten in Hongarije). De grootvader van de vrouw van Willem van Oranje, de landgraaf van Hessen, had al eerder een verdrag gesloten met de Ottomaanse sultan, Suleyman I "the Magnificent". Bovendien was een joodse vriend van Willem van Oranje uit Antwerpen, Joseph Nasi, voor de Spaanse Inquisitie uitgeweken naar Istanboel en daar nu adviseur van de sultan. In oktober 1566 (vlak na de Beeldenstorm) stuurde Suleyman I een brief aan de vergadering te Antwerpen, waarin hij de Nederlanden financiële en militaire hulp aanbiedt. De Nederlandse opstandelingen scanderen dat jaar ‘Liever Turks dan Paaps’ in Antwerpen, een uiting van de hoop op godsdienstvrijheid die de sultan verleende aan protestantse christenen [1]. Kort daarna stierf echter Suleyman I, waarop de samenwerking stil kwam te liggen. Wel bleven Nederlandse schepen varen onder Turkse vlag. [5]

zelfvertrouwen
In 1568, het jaar van Oranje’s eerste gevecht met Spanje, stuurde Willem van Oranje een delegatie naar de nieuwe sultan, Selim II, om de samenwerking voort te zetten. De Turken hadden op dat moment echter al hun krachten nodig tegen Ivan de Verschrikkelijke. In de hieropvolgende jaren maakte Willem van Oranje een plan voor buitenlandse hulp, waar zowel Europese landen, de sultan als de piraten van Algiers bij werden betrokken. De sultan en Algiers waren de enigen die zouden helpen. [2] 

In 1574 stuurde Oranje weer een delegatie naar Selim II. De sultan antwoordde dit keer met een geheim agent, die de Republiek in contact bracht met de piraten van Algiers en de ‘Morisco’s’, de Spaanse moslims die na de verovering van Spanje een eeuw daarvoor, gedwongen waren het Christendom te belijden. Daarnaast stuurde de sultan een enorme vloot de Middellandse Zee in, die Tunis veroverde en de Spanjaarden bezig hield. Hierdoor verminderde de druk van de Spanjaarden op de Republiek, die nu enige ademruimte kreeg (dit is onder andere het jaar van het Leids Ontzet). Vervolgens werd echter het Ottomaanse Rijk aangevallen door de Perzen. De sultan moest een wapenstilstand tekenen met Spanje. Volgens Geoffrey Parker stopte hiermee ook de militaire steun aan de Republiek.[3]



de Armada
Echter, dr. Jerry Brotton van het Royal Holloway College in Londen meldde in 2004, dat uit recent gevonden correspondentie blijkt dat Elizabeth, koningin van Engeland, via haar ‘chief intelligence’, Sir Francis Walsingham, de nieuwe sultan Murat III steun had gevraagd tegen de Armada, de grote Spaanse vloot die in 1588 de Nederlanden en Engeland moest heroveren. Volgens Brotton zijn er aanwijzingen dat de Armada al in de Middellandse Zee was uiteen gedreven door manoeuvres van de Ottomaanse vloot:

Walsingham’s plan was ultimately successful. Ottoman fleet movements in the eastern Mediterranean fatally split Philip II’s Armada. (…) The Spanish fleet was eventually defeated on July 30 1588 as it awaited the rest of the invasion force off Calais. [4]

Dit zou in lijn zijn met andere contacten die in die jaren werden onderhouden. Professor De Groot uit Leiden vermeldt dat de Franse bekeerling Mahmud Abdullah Frenk in 1581 als speciale gezant van de sultan contacten had onderhouden tussen sultan Murat III, koningin Elizabeth van Engeland en Willem van Oranje.[5] Daarnaast is bekend dat de hertog van Anjou (landsheer der Nederlanden tussen 1581 en 1584) en sultan Murat III tussen 1582 en 1584 een soort multicultureel uitwisselingsproject organiseerden, waarbij een Ottomaanse gemeenschap enige tijd in Antwerpen leefde, en een Nederlandse gemeenschap in Istanboel verbleef.[6]

In 1609 werden de Morisco’s uit Spanje gezet. In het uitdrijvingsedict schrijft Philips III (Philips II was overleden in 1598), dat hij had ontdekt dat de Morisco’s een bondgenootschap hadden gezocht met de sultan in Istanboel èn met ‘onze vijanden onder de pool’ (de Nederlanders en Engelsen). En dat daarnaast de Ottomaanse sultan een vrede had getekend met de Perzen; ‘Zouden deze partijen elkaar vinden, dan zouden wij in een onmogelijke positie komen te verkeren’, schrijft hij zeer bezorgd, waarop hij besluit de Morisco’s uit Spanje te zetten.[7] Dit toont aan dat Philips III dit bondgenootschap wel zeer vreesde. Zelfs na de afkondiging van het twaalfjarig bestand tussen de Nederlanden en Spanje in april 1609, vond er in 1610 nog een onderhandeling plaats tussen Prins Maurits en Al-Hadjari, gezant van Marokko, om met vereende krachten Spanje aan te vallen, samen met sultan Ahmed I.[8] Er waren dus tussen 1581 en 1612 uitgebreide en intieme contacten, wat het Ottomaanse ingrijpen in 1588 aannemelijk zou kunnen maken.

De vraag is echter op basis van welke feiten dr. Brotton aanneemt dat de sultan werkelijk gereageerd heeft op het verzoek van koningin Elisabeth, en de genoemde manoeuvres in de Middellandse Zee heeft uitgevoerd. De consensus onder historici is, dat het Ottomaanse Rijk zich tussen 1574 en 1590 bezig hield met de oorlog tegen de Perzen, en een vredesverdrag had met Spanje. De twee vragen die dus nog moeten worden beantwoord om hier meer zekerheid over te krijgen, zijn: 1) Hield Murat III zich in 1588 aan het vredesverdrag met Spanje, getekend door zijn voorganger in 1574? En 2) Liet de oorlog met de Perzen Murat III wel de ruimte om in 1588 Nederland en Engeland te hulp te schieten? We hopen het nog verder uit te zoeken, uw tips zijn van harte welkom.

tulpen
Hoe dan ook, het liep voor Nederland goed af. De Armada werd verslagen, onder andere door een enorme storm die opstak en de honderden schepen als wrakhout over zee blies (verhoorde Allah het gebed van de verdrukten? Dankbaar zijn mag in elk geval!)

De samenwerking tussen de Ottomaanse sultans en de Republiek waren het begin van lange betrekkingen tussen de Nederlanden en het Ottomaanse Rijk. In 1612 kreeg de Republiek speciale handelsbevoegdheden bij de Ottomaanse Porte, waardoor wij konden profiteren van de rijke economie van het oosten.

In verband met de ontwikkeling van de Nederlandse godsdienstvrijheid valt het uitwisselingsproject op tussen Murat III en de Hertog van Anjou. Naast interesse in handelsbetrekkingen suggereert het ook een gedeeld vertrouwen in tolerantie. In latere schilderijen worden moslims afgebeeld op de Dam, als symbolen van de Nederlandse verdraagzaamheid.[9] We kunnen ons afvragen of de Hertog van Anjou en de Prins van Oranje, zoals veel christenen destijds, geïnspireerd en sterker gemotiveerd waren in hun streven naar godsdienstvrijheid door hun contacten met het Ottomaanse Rijk. De schoonheid van de tulp, het symbool bij uitstek van Turks-Nederlandse contacten tijdens de Gouden Eeuw, krijgt hierdoor speciale glans.



Van links naar rechts: Vlag van Algerijnse kapers; Vlag gegeven aan Osman I door de Seljuk sultan Mesud II (1289); vlag van de Ottomaanse marine (16e eeuw); vlag van het Ottomaanse leger (16e eeuw); idem (17e eeuw) (Bron: Wikipedia).
De Geuzen gebruikten waarschijnlijk de derde vlag van links (groen met drie zilveren maansikkels), hoewel het ook mogelijk is dat ze die van de kapers van Salé (Marokko) gebruikten, rood met een gele man-in-de maan.


Het citaat van Willem van Oranje bovenaan komt uit A.A. van Schelven, 'Willem van Oranje', Haarlem 1933; p. 231. Voor overige voetnoten en verwijzingen, zie:
Annotaties:
23-09-2013 01:39 | super real
Moeten we de Turken niet een beetje dankbaar zijn #zaplog
| #62312 | 05-04-2009 07:46 | spiritualchange
Istanboel nam ook asielzoekers op, joden en christenen van allerlei soort die in Europa vervolgd werden:
During those troubled decades, the empire also became a haven for the religiously oppressed. In the mid seventeenth century, for example, a cluser of Hugenots, forced into exile from France, resided in Istanbul, and several Anglican clergymen who had fled commonwealth England, Quakers, Anabaptists, and even Catholic Jesuits and Capuchins settled in and wandered through the empire.

Such an eclectic mixture of Christians suggests that North America was not the only refuge for western European religious dissenters in the early colonial period. Indeed, it was generally understood that spiritually oppressed Christians as well as Jews could find sanctuary in the Ottoman Empire. As early as 1529, Luther was aware of the relative moderation of Ottoman society, despite his grumblings that Christians could not worship openly there [which is not true, AHC]. By the 1580’s, a thinker such as Jean Bodin could write in open admiration about this aspect of Ottoman society:

‘The great emperour of the Turkes doth with as great devotion as any price in the world honour and observe the religion by him received from his auncestours, and yet detesteth hee not the straunge religions of others; but to the contrarie permitteth every man to live according to hos conscience: yea and that more is, neere unto his pallace at Pera, suffereth foure divers religions, viz. That of the Jews, that of the Christians, that of the Grecians, and that of the Mohametans.’

Bodin held the empire up as a model of religious toleration, an assessment with which some even today would agree. The claim is sometimes made that minorities in the Islamic state constructed by the Ottomans lived more comfortably and with less fear than they did in rival European states, and even than they do in the modern secular state. Compared with other seventeenth-century states such as the habsburgs, the French, the Venetian, or the Russian this argument certainly holds, and it probably also is valid in comparison withh those modern nation states that define citizenship exclusively in fabricated categories of ethnicity, race, or religion.


Daniel Goffman. The Ottoman Empire and Early Modern Europe. Cambridge: Cambridge University Press 2002; 111-112
spiritualchange's avatar
| #100868 | 17-04-2010 09:05 | barristo
En ook Anno Nu blijft het Turkse ondernemerschap invloed houden op Nederland

http://www.burojansen.nl/traa/b11_2_7.htm

en politiek

http://www.klokkenluideronline.nl/artikel/3883/ik-smeekte-om-een-oplossing.html

http://www.youtube.com/watch?v=fUXgtr0_78w

Bukt Nederland? Ja,
Dankbaar? Neen.
barristo's avatar
aanmelden / inloggen